Het DNA seksen van kuikens wordt steeds vaker gedaan, door zowel (hobby)fokkers als mensen die eens per jaar een paar kuikentjes hebben. Ik krijg hier dagelijks veel vragen over en heb daarom al mijn kennis en informatie verzameld en samengevoegd in deze blog. Ik hoop dat ik hiermee veel vragen kan beantwoorden en mensen kan helpen.
Waarom DNA seksen
Er zijn verschillende redenen waarom je graag zou willen weten wat het geslacht van jouw kuikens is. Dit kan bijvoorbeeld zijn omdat je veel fokt en graag met zekerheid hennen wilt verkopen, of omdat je zelf een paar kuikens hebt lopen en graag (voordat je aan ze gehecht raakt) het geslacht wilt weten.
Wat ook vaak voorkomt, is dat mensen cloaca gesekste hennetjes kopen, waarna er toch later haantjes tussen blijken te zitten. Dan is het ook fijn om te weten dat je niet voor nog meer verrassingen komt te staan. Hoe fijn is het om met zekerheid hennetjes te hebben? Zo hoef je je geen zorgen te maken dat er per ongeluk toch een haantje tussen zit. Die op een gegeven moment gaat kraaien, waar je geen afstand meer van kunt doen en waar je buren helaas vaak niet blij mee zijn.
Verschillende manieren van geslachtsbepaling
Er zijn meerdere manieren om te weten wat het geslacht van kuikens is. We beginnen van jong naar oud, DNA seksen is vanaf dag 1, of zelfs in het ei al mogelijk (in ovo). Ook is het mogelijk om je kuikens vanaf dag 1 te laten ‘cloaca seksen’, echter is dit een methode die alleen door geleerden wordt gedaan. Het is niet zomaar zelf te leren en helaas geeft het vaak geen 100% garantie. Vooral bij bijvoorbeeld zijdehoenders is de methode vaak voor maar 70-80% juist, je denkt dan met zekerheid hennetjes te hebben (gekocht) maar uiteindelijk zitten er vaak toch haantjes tussen.
Ook zijn er rassen of bepaalde kleurslagen die autoseksend zijn, dat betekent dat je met 100% zekerheid aan de kleur, of bij de koekoek kleurslag een stip op de kop kunt herleiden of het een haan of een hen is. Dan gaan we naar een methode die bij bepaalde rassen mogelijk is, dit is op basis van de vleugels. Bij bijvoorbeeld brahma’s zie je aan de schouderveren welke de mogelijke hennetjes zijn, dit is voor zo’n 90% juist.
Dan kun je het natuurlijk langzaamaan herkennen aan de kuikens wanneer ze ouder worden, de kam wordt bijvoorbeeld groter, de sierveren beginnen zichtbaar te worden of er wordt een ei gelegd of je hoort een eerste kraai 😉
Ik pas verschillende van bovenstaande methodes toe. Bij de meeste rassen wacht ik tot ik iets aan het uiterlijk zie, de vermoedelijke hennetjes die dus geen hanen kenmerken vertonen laat ik vervolgens allemaal (m.u.v. de kleurgesekste Faverolles) DNA seksen. Zo heb ik altijd de zekerheid en garantie op hennen wanneer ik mijn kuikens verkoop. Zelf vind ik het enorm fijn dat er nooit een twijfel meer is, de klant is blij met hennen en ik zit niet in spanning of ik toch een fout heb gemaakt.
Verschillende manieren van DNA seksen
Mocht je voor het DNA seksen kiezen dan zijn ook daar verschillende manieren om het DNA aan te leveren. Je kunt zoals ik hierboven heb genoemd de in ovo methode gebruiken, hierbij haal je DNA uit het ei en laat je de eieren met hierin hanen niet uitkomen zodat je nooit met haantjes blijft zitten.
Je kunt bloed aanleveren, dit kan door het knippen van een teennageltje waarna je het teentje doopt in bloedstelpend poeder om het bloeden te stoppen. Dit klinkt heftig maar je moet het teentje heel goed masseren wil er een drupje bloed uitvloeien, dit valt dus gelukkig reuze mee.
Je kunt eierschalen aanleveren, je moet dan wel exact weten welke eierschaal van welk kuiken is. Maar dit is een fijne methode wanneer je niet van bloed houdt of geen veren durft te plukken.
En als laatste kun je veren trekken van het kuiken, het kuiken moet dan wel minimaal 5 weken oud zijn. En er zijn specifieke veren nodig waar vocht in zit, geen grote veerpennen en geen donsveertjes.
Wil je graag starten met DNA seksen en weet je niet hoe ver je het nageltje moet knippen of hoe je de veren moet trekken etc. dan is het mogelijk om mijn cursus DNA seksen ook in delen te kopen.
Hoe betrouwbaar is DNA seksen
Hygiënisch werken is extreem belangrijk tijdens het afnemen van DNA. Je kunt je voorstellen dat wanneer je ook maar één drupje bloed per ongeluk mengt met een drupje bloed van een ander kuiken dat dan de uitslag niet meer betrouwbaar is. Maar wanneer je alles juist en volgens de instructies doet dan geeft de uitslag een 99,9% garantie.
Nu is het wel afhankelijk van waar je het laat doen, helaas heb ik ook meegemaakt dat niet elk lab deze garantie ook daadwerkelijk geeft. Daarnaast is het heel belangrijk dat je ook vertrouwen hebt in de persoon die het voor jou verwerkt/verzendt. Er hoeft namelijk maar één foutje gemaakt te worden in het aanmelden van de samples of het niet juist bewaren/verzenden en ook dan is de uitslag niet meer betrouwbaar.
Verschillende diersoorten
Veel mensen weten het niet, maar niet alleen bij kuikens wordt het DNA seksen toegepast. Bijvoorbeeld ook bij siervogels of roofvogels. Heb je een vogel en ben je benieuwd of het mogelijk is om bij mij jouw DNA in te leveren stuur dan gerust een berichtje!
Voor je overgaat op DNA seksen
DNA seksen is nou eenmaal niet de goedkoopste manier van geslachtsbepaling, later zal ik het nog over de kosten hebben maar je betaalt al snel €6,- per kuiken. Soms komt het voor dat ik een klant heb die DNA heeft aangeleverd, ik het heb verzonden naar het lab en daarna krijg ik een foto van een kuiken. Op die foto zie ik dan al duidelijk dat het een haantje is, dit is natuurlijk zonde van je geld. Weet dan ook dat je altijd eerst foto’s van je kuikens mag sturen voordat je DNA testen aanschaft! Ik help je graag verder 🙂
Mijn werkwijze
Wanneer je bij mij DNA besteldt krijg je toegang tot twee documenten, het beste kun je een account aanmaken op mijn website zodat je de documenten altijd terug kan vinden. En sla ze anders goed op, op je computer of mobiel. Je kunt kiezen uit een document waar je veren of bloed op kunt aanleveren, dit is een document voor één kuiken. En er is een document waar je bloed op kan aanleveren voor maximaal 15 kuikens.
Je print dus eerst de gewenste documenten uit en neemt het DNA af. Daarna mag je de documenten per post naar mij verzenden, kijk goed naar de verzenddagen en verzend op tijd! Uiteraard mag je het ook langs brengen als je in de buurt woont.
Wanneer ik het DNA van jouw kuikens ontvangen heb voer ik deze zorgvuldig in, in mijn systeem. Daarna voer ik ook alle identificaties in, in een Excel bestand, ik noteer welke diersoort het is, of het om bloed of veren gaat en met welke snelheid je de uitslag wilt ontvangen (te kiezen tijdens het bestellen). Daarna gaat al het DNA op de verzenddag naar het laboratorium waar ik nauw mee samenwerk, we hebben wekelijks, soms bijna dagelijks contact. Ik verzend met een extra snelle en betrouwbare service zodat het DNA binnen 24 uur aangekomen is in het laboratorium.
De uitslag ontvang je binnen de door jou gekozen aantal uren/dagen na aankomst in het lab. Deze verzend ik vaak via whatsapp omdat we daar meestal al contact hebben gehad, of via de mail. Niemand anders komt de uitslag van jou samples te weten en je kunt de PDF documenten printen om eventueel mee te geven mocht je kuikens verkopen. Zo geef je de koper een fijne zekerheid.
Verzenddagen
Ik heb enkele verzenddagen naar het laboratorium, vaak is dit 1 per maand met soms een extra spontane dag erbij. Wel is het altijd op de maandag. Ik heb deze datums zorgvuldig gekozen en hierbij rekening gehouden met vakanties en officiële vrije/feestdagen. Zo is er geen vertraging tijdens de zending. De verzenddagen vind je hier.
Kosten, benodigdheden en besparingen
Elke lab hanteert zijn eigen kosten, de een vraagt per kuiken €12,- en de ander maar €6,- hier zit dus veel verschil in. Maar betrouwbaarheid is misschien wel het belangrijkste, ik werk dan ook alleen samen met het lab waar ik vertrouwen in heb en waar ik een fijne samenwerking mee heb opgebouwd. De kosten die ik reken zijn inclusief het veilig en zorgvuldig vastleggen van de samples in mijn systeem, het aanleveren van de identificatie aan het lab, de veilig en vertrouwde express zending en verpakking, die prijzig is maar wel het snelst. Je hebt dus alleen de kosten van het bestellen van de samples op de site en eventueel eenmalig bloedstelpend poeder en ringen.
Wat heb je nu eigenlijk precies nodig, mocht je voor het eerst DNA willen afnemen is er dus een optie om een deel van de cursus aan te schaffen. Je hebt eventueel bloedstelpend poeder nodig wanneer je voor de methode kiest om een teennageltje te knippen. Mocht je veel kuikens hebben en wil je de samples goed uit elkaar kunnen houden dan heb je eventueel ringen nodig. En verder is het verstandig om hygiënisch te werken, denk hierbij aan handschoenen en eventueel alcoholdoekjes.
Dit is een voorbeeld: stel je bestel bij mij 10 DNA samples met een standaard snelheid, je betaalt dan €65,00. Je heb zijdehoen kuikens en ze zijn 1 week oud, de uitslag is als volgt: 5 hennen en 5 hanen. De haantjes heb je plek voor, bijvoorbeeld bij een valkenier. Je hebt 5 hennetjes welke je wil verkopen of houden. Je hoeft nu voor de 5 haantjes niet meer de opfok kosten te betalen, denk hierbij aan voer, bodembedekking, verzorging en eventueel supplementen. Bij zijdehoenders zie je pas na enkele weken/maanden wat het geslacht is. Laten we uitgaan van 12 weken, de opfok kosten zijn dan ca. €100,- waarmee je al goedkoper uit bent dan het afwachten tot je het met zekerheid kunt zien of horen.
En daarnaast is het natuurlijk enorm fijn dat je niet meer met heel veel haantjes blijft zitten, je geen afscheid hoeft te nemen van haantjes waarvan je dacht dat het hennetjes waren en je met zekerheid hennetjes kunt verkopen of houden.
Uitslag binnen, wat nu?
Zodra ik de uitslag binnen heb ga ik direct aan de slag met het splitsen van het PDF document, zodat elke klant alleen de uitslagen krijgt van zijn of haar aangeleverde samples. Maar dan, je hebt ineens haantjes waarvan je dacht dat het hennetjes waren, dit kan enorm schrikken zijn. Gelukkig zijn er altijd oplossingen, in mijn blog over ongewenste haantjes vertel ik je er graag meer over!
Ik hoop dat ik alles duidelijk heb uitgelegd, roept bovenstaande informatie toch nog vragen op, stuur dan gerust een appje of bericht! Ik help je graag 🙂